
Ֆոտոսինթեզը մի կարևոր գործընթաց է, որի ժամանակ բույսերը արևի լույսի օգնությամբ «պատրաստում են» իրենց սնունդը։
Ասես բույսերն ունեն իրենց «խոհանոցը», որտեղ եփում են ուտելիք՝ օգտագործելով արևի լույսը, ջուր և օդից վերցրած գազ՝ ածխաթթու գազը (CO₂)։
Ֆոտոսինթեզը՝ քայլ առ քայլ
1. Բույսը վերցնում է ջուր հողից՝ իր արմատների միջոցով։
2. Տերևները հավաքում են արևի լույսը։ Դրա համար նրանք ունեն մի նյութ՝ քլորոֆիլ, որը տերևներին տալիս է կանաչ գույն։
3. Տերևները նաև շնչում են ածխաթթու գազը (CO₂)։
4. Բույսը օգտագործում է արևի լույսը որպես «էլեկտրականություն», որպեսզի ջուրը և CO₂-ը միանան իրար և ստեղծի շաքար (սնունդ)։
5. Այդ գործընթացի արդյունքում բույսը նաև արտազատում է թթվածին (O₂), որը մեզ՝ մարդկանց և կենդանիներին, պետք է շնչելու համար։
Ահա բանաձևը (պարզեցված)
Ջուր + Ածխաթթու գազ + Արևի լույս → Շաքար + Թթվածին։
Պատկերացրու, որ արևոտ օր է։ Դու մի այգում ես, որտեղ կան ծառեր ու ծաղիկներ։
Ծառի արմատները վերցնում են ջուրը հողից։
Տերևները «որսում» են արևի լույսը։
Տերևները նաև վերցնում են օդից ածխաթթու գազ։
Բույսը սկսում է «աշխատել»՝ պատրաստելով իր սնունդը։
Ի վերջո, այդ բույսը արտադրում է թթվածին, որը դու շնչում ես։
Այս ամենը տեղի է ունենում ամեն օր՝ միլիոնավոր բույսերի մեջ։
Ինչո՞ւ է ֆոտոսինթեզը կարևոր.
Բույսերն առանց ֆոտոսինթեզի չեն կարող գոյատևել։
Մարդիկ և կենդանիները ֆոտոսինթեզի շնորհիվ ունեն թթվածին։
Ֆոտոսինթեզի շնորհիվ գոյություն ունի սննդային շղթան։
Գործնական աշխատանք.
Անհրաժեշտ նյութեր`
1.Թարմ կանաչ տերև (լավ է՝ խիտ կանաչ ծառից կամ ծաղկից)
2.Մի թափանցիկ բաժակ կամ բանկա
3.Ջուր
3.Արևկող պատուհան կամ լամպ
Ընթացքը`
1. Լցրու բաժակի մեջ ջուր։
2. Տերևը դրեք ջրի մեջ այնպես, որ ամբողջությամբ խորտակված լինի (կարող ես մի փոքր քար դնել վրան՝ ծանրացնելու համար)։
3. Դիր բաժակը արևոտ տեղում կամ շատ պայծառ լույսի տակ։
4. Սպասիր մոտ 1 ժամ։
Ի՞նչ կնկատես.
Եթե ուշադիր նայես տերևին, կտեսնես փոքր պղպջակներ։ Այդ պղպջակները թթվածինն են, որը դուրս է գալիս ֆոտոսինթեզի արդյունքում։
Սա ապացուցում է, որ տերևը իրականում ֆոտոսինթեզ է կատարում, և թթվածին է արտադրում։
Իսկ ի՞նչ է քլորոֆիլը.

Քլորոֆիլը կանաչ գույնի նյութ է, որը կա բույսերի տերևների և ցողունների մեջ։
Այն է, ինչի շնորհիվ տերևները կանաչ են երևում։
Ինչու՞ է քլորոֆիլը կարևոր.
Քլորոֆիլը բույսերին օգնում է կլանել արևի լույսը։ Իսկ առանց արևի լույսի ֆոտոսինթեզ չի կարող լինել։
Այն գործում է ինչպես արևային վահանակ.
երբ արևի լույսը ընկնում է տերևների վրա, քլորոֆիլը «բռնում է» այդ լույսը և օգնում է բույսին պատրաստել սնունդ։
Առաջադրանքներ`
- Ի՞նչ գործընթաց է ֆոտոսինթեզը։
Ֆոտոսինթեզը գործընթաց է, որի ժամանակ բույսերը արևի լույսի օգնությամբ պատրաստում են իրենց սնունդը։ - Որ նյութերի օգնությամբ են բույսերը պատրաստում իրենց սնունդը։
Ջուր, ածխաթթու գազ և արևի լույս։ - Ինչպես են բույսերը ստանում ջուրը։
Բույսերը ջուրը ստանում են հողից՝ իրենց արմատների միջոցով։ - Ի՞նչ նյութ է գտնվում տերևներում, որը տալիս է նրանց կանաչ գույն։
Քլորոֆիլը։ - Ի՞նչ գազ են տերևները վերցնում օդից։
Ածխաթթու գազ: - Որպես ինչ է ծառայում արևի լույսը ֆոտոսինթեզի ժամանակ։
Արևի լույսը ծառայում է որպես էներգիայի աղբյուր։ - Ինչ է ստացվում ջրի և CO₂-ի միացումից արևի լույսի ազդեցությամբ։
Ստացվում է շաքար: - Ո՞ր գազն է արտազատվում ֆոտոսինթեզի արդյունքում։
Թթվածին: - Ինչու՞ է այդ գազը կարևոր մարդկանց և կենդանիների համար։
Քանի որ այն անհրաժեշտ է շնչելու համար։ - Առանց ֆոտոսինթեզի ի՞նչ չէր կարող գոյություն ունենալ։
Սննդային շղթան և կենդանի օրգանիզմների մեծ մասը չէին կարող գոյություն ունենալ։ - Ի՞նչ դեր ունի քլորոֆիլը ֆոտոսինթեզի ընթացքում։
Քլորոֆիլը կլանում է արևի լույսը և օգնում է իրականացնել ֆոտոսինթեզը։ - Ինչպես է քլորոֆիլը նման արևային վահանակի։
Այն «բռնում» է արևի լույսը և վերածում է այն էներգիայի, որը բույսը օգտագործում է սնունդ պատրաստելու համար։ - Ինչու՞ են տերևները կանաչ։
Քանի որ դրանք պարունակում են քլորոֆիլ, որը տալիս է կանաչ գույն։

