Ժամատախտակ․ 6-1 դասարան

Լինում է, չի լինում մի մոռացված ճանապարհ է լինում։ Այդ ճանապարհի մասին ոչ մեկը չէր հիշում, ոչ էլ օգտագործում։ Մի օր 3 տղա՝ Արմանը, Դավիթը, և Նարեկը հեծանիվներով վարում էին այդ մոռացված ճանապարհով։ Այդ ճանապարհը շատ անհարթ էր և վտանգավոր։ Նրանք անցան այդ վտանգավոր ճանապարհով և հասան մի հիասքանչ դաշտ։ Այնտեղ կային բոլոր ծաղիկների տեսակները։ Նրանք երկար ժամանակ հեծանիվներով վարում էին այդ դաշտում․ նրանց շատ էր դուր եկել այդ դաշտը։ Նրանք որոշում են, որ պետք է ամեն հինգշաբթի գան այդ դաշտ՝ հեծանիվ վարելու։Մյուս շաբաթ՝ հինգշաբթի օրը, նրանք ուղղվեցին դեպի այդ դաշտը։ Բայց այս անգամ նրանք գնացին ոչ թե գեղեցիկ դաշտ, այլ մի մռայլ անտառ։ Տղաները շատ էին վախենում, բայց շարունակում էին ճանապարհը։ Նրանք անցան երկար ճանապարհ և տեսան, որ նորից ետ են վերադարձել։ Տղաները որոշեցին գալ նույն տեղը մյուս հինգշաբթի։ Անցան օրերը, և եկավ հինգշաբթին․ նրանք նորից ուղղվեցին դեպի այդ ճանապարհը։ Տարիներ անցան։ Արմանը, Դավիթը և Նարեկը մեծացան, բայց նրանց ընկերությունը մնաց նույնքան ամուր, որքան այն օրը, երբ առաջին անգամ ոտք դրեցին մոռացված ճանապարհի վրա։ Նրանք հասկացան, որ այդ ճանապարհը «մոռացված» էր միայն նրանց համար, ովքեր չունեին երազելու ունակություն։ Իրականում, ճանապարհը մի հայելի էր. այն փոխվում էր՝ կախված տղաների տրամադրությունից և նպատակներից։

The Country Whose Language I Learn

May 13, 2026 Aren All

United Kingdom

I learn English, so I want to know more about the countries where people speak English. One of these countries is the United Kingdom. It is an island country in Europe. The United Kingdom includes England, Scotland, Wales, and Northern Ireland. Its capital city is London.

The United Kingdom has a population of more than 67 million people. The weather is usually rainy and cool. Many tourists visit this country every year because it has beautiful cities, museums, castles, and parks.

London is famous for its historical places and modern life. Tourists often visit Buckingham Palace, Big Ben, and the Tower of London. People in the UK enjoy sports, music, books, and travelling.

British teenagers usually go to school five days a week. After school, they spend time with friends, play sports, watch films, or use social media. Many children also have hobbies such as drawing, dancing, or playing musical instruments.

Learning English helps me understand British culture and communicate with people from different countries. I think it is important to respect other cultures and traditions.

Vocabulary

English Word	Armenian Meaning
country	երկիր
capital city	մայրաքաղաք
population	բնակչություն
island	կղզի
tourist	զբոսաշրջիկ
museum	թանգարան
castle	ամրոց
culture	մշակույթ
tradition	ավանդույթ
teenager	դեռահաս
hobby	հոբբի
communicate	հաղորդակցվել
respect	հարգել
language	լեզու
famous	հայտնի

Exercise 1 – Answer the Questions

What countries are part of the United Kingdom?
The United Kingdom includes England, Scotland, Wales, and Northern Ireland. Its capital city is London.
What is the capital city of the UK?
Its capital city is London.
What do tourists visit in London?
Learning English helps me understand British culture and communicate with people from different countries.
What hobbies do British teenagers have?
Many children also have hobbies such as drawing, dancing, or playing musical instruments.
Why is learning English important?
Learning English helps me understand British culture and communicate with people from different countries.

Exercise 2 – Fill in the Blanks

Use the words below.

(culture, tourists, capital, hobbies, language)

London is the capital city of the UK.
Many tourists visit the country every year.
English is an international language.
Teenagers have different hobbies after school.
It is important to respect another country’s culture.

Speak about the country whose language you learn.

Use these questions:

What country do you learn about?
Where is it located?
What is its capital city?
What famous places does it have?
What do teenagers do there?
Why is it important to learn its language?

Write 8–10 sentences about an English-speaking country.

Use:

country vocabulary
information about culture and people

The United Kingdom

I learn about the United Kingdom. It is an island country located in Europe. Its capital city is London. The United Kingdom includes four countries: England, Scotland, Wales, and Northern Ireland. London has many famous places, such as Buckingham Palace, Big Ben, and the Tower of London. Many tourists visit the UK every year because it has beautiful museums, castles, and parks. British teenagers usually go to school five days a week. After school, they enjoy sports, music, and spending time with friends. Many teenagers also have hobbies such as drawing, dancing, or playing musical instruments. Learning English is important because it helps me communicate with people from different countries and understand British culture.

Առաջադրանքներ․ հայոց լեզու 6

May 11, 2026May 14, 2026 Aren 14741Մայիս

Լրացրու բաց թողած տառերը (նաև կրկնակ)։

ա) Ազնվամորին (մոռ) վարդազգիների ընտանիքին պատկանող 1-1,5 մ բարձրությամբ թուփ է կամ կիսաթուփ։ Տերևները բարդ են՝ եռամասնյա, վերևից գրեթե մերկ ու կանաչ, ներքևից՝ թաղիանման ու սպիտակավուն։ Ծաղկաբույլը ողկույզ է, ծաղկաթերթիկները սպիտակ են, պտուղը բազմակորիզավոր է։ Բույսը ծաղկում է հունիս-հուլիս, պտղակալում՝ հուլիս-օգոստոս ամիսներին։ Ձմեռելուց հետո բերք է տալիս միայն երկրորդ տարում ու չորանում երրորդ տարում։ Դեռևս հին հույներն ու հռոմեացիներն անտառից հավաքած ազնվամորու պտուղներն օգտագործել են ոչ միայն ուտելու, այլև բժշկական նպատակներով։

բ) Հայրենական ժողովրդական բժշկության մեջ ազնվամորու պտուղների թուրմը լայնորեն կիրառվում է գրիպի, մի շարք ցրտառական հիվանդությունների ժամանակ։ Պտուղները լայն կիրառում ունեն նաև լնդախտի, սակավարյունության, ստամոքսային ցավերի ժամանակ։ Օգտագործվում են նաև մարսողությունը լավացնելու և ալկոհոլային հարբածությունից սթափեցնելու նպատակներով։ Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ ազնվամորու պտուղները լայն կիրառություն են ունեցել տենդային հիվանդությունների, իսկ ծաղիկների թուրմը՝ օձի կծածի դեպքերում։

2. Տրված բառերում մեկ տառը փոխելով` ստացիր նոր բառ և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր ստացված և առակա բառերի բացատրությունները:

Ականակիտ-ականակիր-շատ մութ
այգաբաց-այգեբաց-խաղողի վազերը բացելը
անութ-անուշ-դուրեկան
աշտանակ-աշտարակ-շրջանաձև՝ քառակողմ կամ բազմակողմ բարձր ու նեղ կառուցվածք
բրդել-բրթել-հրել
գիրթ-գիրք-տպագրված աշխատություն՝ երկ, իրար կարված ու կազմված թերթերի ձևով
թափոր-թափուր-փայտե տաթակ սկուտեղ
կտրիճ-կտրիչ-կտրող իր
հերկել-հերքել- Որևէ պնդումի՝ լուրի ևն կեղծությունը ապացուցել, հաստատել որևէ բանի անճշտությունը, ջրել:
հրատարակել-հրապարակել-լուր տարածել
շեղբ-շեղջ-կույտ
սկահակ-ստահակ-տականք
տարեգրություն-տարագրություն-օտարություն

3.Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծել 5 բարդ ածական.
ա. պարսպապատ, հոգեպես, լիտրանոց, ամրակուռ, ձյունապատ, հանդարտ, մեծաշուք, դատարկ, նարնջագույն, ճերմակ
բ. խուճուճ, նկարազարդ, ոսկեհուր, հավասար, դեղնակարմիր, ձվաձև, կիսաեփ, դժբախտ, երիտասարդական
գ. նրբաթերթ, շեղակի, ծանրաշարժ, եռալեզու, առհավետ, սրածայր, համընթաց, ստահակ, հավերժ, պատրաստ:

4.Յուրաքանչյուր բառաշարքում ընդգծել 5 ածանցավոր ածական.
ա. բյուրեղյա, քնքուշ, ընկերական, դժվար, դժբախտ, ողորկ, դիպուկ, շքեղ, քաղցր, օտար
բ. նազելի, նիհար, մեծագույն, վստահ, դժգոհ, հարմար, խոսուն, բարի, գեղեցիկ, լիուլի
գ. բարի, մթին, պակաս, լավագույն, անգույն, կապույտ, ապաշնորհ, կոպիտ, գունավոր, վարար
դ. վարակիչ, օգտակար, վարարուն, ուրախ, ծարավ, հզորագույն, պղտոր, հրեղեն, վճիտ, գունատ:

5. Նախադասություններում տեղադրի՛ր տրված հոմանիշ բառերից մեկը:

Տիգրան Պետրոսյանի /հակառակորդ, թշնամի/ տաղանդավոր շախմատիստ էր:
Փչեց մեղմ /քամի, փոթորիկ/, և ծառերն օրորվեցին:
Բոժոժավոր օձերը պոչի /կատարին, ծայրին/ ունեն զնգացող բոժոժներ:
Քնած առյուծի վրայով մի մուկ /սլացավ, վազեց/:

6.Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծի՛ր տվյալ նախադասությանը համապատասխանողը:

Մի շարք գործարաններ բավականաչափ (տուժել, տուժվել ) են իրենց անփութության և անհեռատեսության պատճառով։
Խոսքը (վերաբերում, վերաբերվում) է 5-րդ դարի հայ պատմիչների գործերին:
Դատարանի կողմից (բռնագրավել, բռնագրավվել) էր նրա ամբողջ ունեցվածքը:
Այդ լուրն ընկերոջը հաղորդելու համար Արան հեռախոսով (կապնվեց, կապվեց) նրա հետ:
Նրա հպարտ հոգին (վրդովվել, վրդովել) էր բարեկամի անզգույշ մի խոսքը:
Երիտասարդ ու անվարժ երգչի ձայնը անսովոր դահլիճում անակնկալ (հուզմունքից, հուզմունքով) դողում էր:
Նույնը (վերաբերում, վերաբերվում) է նաև քննարկվող ծրագրին:
Նա շատ բարեկիրթ է և բոլորին էլ հավասար է (վերաբերվում, վերաբերում):

7. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով տրված դարձվածային միավորները։

Վարդագույն ակնոցով նայել, ջրից չոր դուրս գալ, համբերության բաժակը լցվել, ձեռք մեկնել, քաղցր աչքով նայել։

Նա միշտ ամեն ինչին վարդագույն ակնոցով է նայում։
Չնայած բոլոր մեղադրանքներին, նա ջրից չոր դուրս եկավ և չպատժվեց։
Նրա ուշացումների պատճառով ուսուցչի համբերության բաժակը լցվեց։
Դժվար պահին ընկերները ինձ ձեռք մեկնեցին։
Տատիկը միշտ թոռներին քաղցր աչքով է նայում և շատ է սիրում նրանց։

8.Ո՞ր դարձվածքի իմաստն է սխալ բացատրված.
բերանը ջուր առնել – չխոսել
կյանքի ընկեր- ազնիվ, լավ ընկեր
դանակը ոսկորին հասնել- համբերությունը հատնել
հոգու հետ խաղալ – ձեռ առնել

9.Ընդգծի’ր պարզ բառերը.
արագիլ, հրավեր, արձան, գոմեշ, գեղարդ, բարակ, ամրակ, բողոք, զարմիկ,դադար, գալար, հովար, հանդարտ, կաղամբ, հարուստ, կորուստ, պատում։

10.Ընդգծիր բարդ բառերը.
առաջնեկ, քննադատ, հախճապակի, փոխըմբռնում, ախորժալուր, տանտիկին, ձեռնարկ, հոգեթով, ամենուր, քառասուն, ձեռնասուն, շքամուտք, ինչքան, մշտապես, որտեղ, այսօր։

11.Ընդգծիր մեկից ավելի ածանց ունեցող բառերը.
անմնացորդ, համաստեղություն, երկնային, փախստական, ընդունելի, պարունակ, թարգմանչություն, հայրենիք, հարգանք, խորհրդական, ենթաշրջան, ձեռնարկություն, թերագնահատում, հակոտնյա, նախանձելի, բանտարկյալ։

12.Ընդգծիր բարդածանցավոր բառերը.
ձեռնտու, վարկառու, աչառու, զրպարտիչ, գործարանատեր, վիրակապարան, աչքաբաց, ավտոկայան, անհուսություն, տարրալուծում, լեզվաբանություն, հայազգի, թռչնաբուծարան, ուրվապատկեր, բնակատեղի, հեռուստացույց։

Ապրիլի 28

May 11, 2026 Aren էթՄայիս

1)Լուծե՛ք համեմատությունը․

ա)x/4,9=1,5/2,1
x=(4,9×1,5):2,1
x=3,5

բ)1,8/x=0,36/3,2
x=(1,8×3,2):0,36
x=16

գ)2,7/25=x/1,25
x=(2,7×1,25):25
x=0,135

դ)x:4,2=1,5:6,3
x=(4,2×1,5):6,3
x=1

ե)x:3,8=0,8:1,9
x=0,8×3,8:1,9
x=1,6

2)Փիղը 0,7 տոննայով ծանր է գետաձիուց։ Իսկ նրանց ընդհանուր քաշը 8,3 տոննա է։ Որքա՞ն է յուրաքանչյուրի քաշը։
8,3-0,7=7,6
7,6:2=3,8
3,8+0,7=4,5

3)Գտե՛ք տրված թվի 27%-ը․

ա)200=200:100×27=54

բ)290=290:100×27=7,83

գ)45=45:100×27=12,15

դ)38=38:100×27=10,26

4)Հաշվե՛ք հետիոտնի շարժման արագությունը, եթե նա․

ա)2,4 ժամում անցել է 10,8 կմ
10,8:2,4=4,5

բ)1,8 ժամում անցել է 9,9 կմ
9,9:1,8=5,5

5)Խնձորի չրի զանգվածը թարմ խնձորի զանգվածի 25%-ն է։ Որքա՞ն խնձորի չիր կստացվի 200կգ, 360կգ, 4,5տ թարմ խնձորից։
200:100×25=50կգ
360:100×25=90կգ
4,5=4500կգ
4500:100×25=1125կգ

6)Առաջին սենյակի մակերեսը 5,2 մ²-ով մեծ է երկրորդ սենյակի մակերեսից, իսկ նրանց մակերեսների գումարը 34,8 մ² է։ Գտե՛ք յուրաքանչյուր սենյակի մակերեսը։
առաջին սենյակ=x
երկրորդ սենյակ=x+5,2
x + x + 5,2 = 34,8
2x=34,8-5,2
2x = 29,6
x = 14,8 երկրորդ սենյակ
x + 5, 2 = 20 առաջին սենյակ

7)Գտե՛ք այն թիվը, որի 27%-ը տրված թիվն է․

ա)540=540×100:27=2000

բ)300=300×100:27=1111,11

գ)243=243×100:27=900

դ)2727=2727×100:27=10100

8) Հաշվե՛ք․

ա)6 : 0,1 =60

բ)7 : 0,001 =7000

գ)8 : 0,001 =8000

դ)35 : 0,1 =350

ե)49 : 0,01 =4900

զ)56 : 0,001 =56000

9) Առանց հաշվումներ կատարելու՝ համեմատե՛ք․

ա)19,95 ⋅ 199,6 = 1,995 ⋅ 1996

բ)19,96 ⋅ 1,997 < 199,6 ⋅ 19,97

գ)199,7 ⋅ 199,8 > 1,997 ⋅ 1,998

դ)1,998 ⋅ 199,9 < 1,998 ⋅ 1999

10) Ճանապարհորդը 4 ժ քայլել է 5,2 կմ/ժ արագությամբ և 3 ժ՝ 4,8 կմ/ժ արագությամբ։ Որքա՞ն ճանապարհ է նա անցել։
4×5,2=20,8կմ
3×4,8=14,4կմ
20,8+14,4=35,2կմ

Ապրիլ ամսվա ինքնաստուգում

April 28, 2026 Aren ggf Ապրիլ

6–րդ դասարան

Ո՞ր նախադասությունն է պարզ ընդարձակ։ (1 մ.)
Մարդիկ ու մեքենաները անցուդարձ էին անում:
Անտառն ավելի գեղեցիկ էր թվում:
Խոսակցությունը կարծես հաճելի էր նրան:
Յուրաքանչյուրը ոք լաց էր լինում:
Անուղղակի խոսքը փոխակերպի՛ր ուղղակիի։ (1 մ.)

Կինն ասաց բժշկին. «Թող իմ ամուսինը ծանր հիվանդ է, ե՛կ և նայի՛ր. իրենք աղքատ մարդիկ են. բոլորը մերժել են իրենց»:

Կինն ասաց բժշկին.
— Իմ ամուսինը ծանր հիվանդ է, ե՛կ և նայի՛ր. մենք աղքատ մարդիկ ենք, բոլորը մերժել են մեզ:

Անուղղակի խոսքը փոխակերպի՛ր ուղղակիի։ (1 մ.)

Տանտերն ինձ պատասխանեց, որ ես ինքս եմ կատակասերը. ինքը երեկ հավատաց իմ փուչ ծառայի խոսքերին, իսկ ես այսօր չեմ ուզում հավատալ իր խոսքերին, և բոլորս իրեն ծաղրում ենք:

Տանտերն ինձ պատասխանեց.
— Դու ինքդ ես կատակասերը. ես երեկ հավատացի քո փուչ ծառայի խոսքերին, իսկ դու այսօր չես ուզում հավատալ իմ խոսքերին, և բոլորդ ինձ ծաղրում եք։

Ո՞ր տարբերակում է տրված պարզ նախադասությունը ճիշտ փոխակերպված բարդի։(0,5 մ.)

«Նրա անունը լսելիս կամ նրան հիշելիս իմ սիրտը լցվում է գոյականական մի մեղմ ջերմությամբ»։

1) Երբ լսում եմ նրա անունը կամ հիշում եմ նրան, իմ սիրտը լցվում է գոյականական մի մեղմ ջերմությամբ:

2) Եթե լսում եմ նրա անունը կամ հիշում եմ նրան, իմ սիրտը լցվում է գոյականական մի մեղմ ջերմությամբ:

3) Իմ սիրտը գոյականական մի մեղմ ջերմությամբ է լցվում, քանի դեռ լսում եմ նրա անունը կամ հիշում եմ նրան:

4) Իմ սիրտը գոյականական մի մեղմ ջերմությամբ է լցվում այն բանի շնորհիվ, որ լսում եմ նրա անունը կամ հիշում եմ նրան:

Ուղղակի խոսքը փոխակերպի՛ր անուղղակիի։ (1 մ.)

— Ես քեզ չեմ կանչել հանդիմանելու համար, — ասաց պրոֆեսորը Գոհարին և ժպտալով ավելացրեց, — Ես ուզում եմ քեզ հայտնել մի բան, որին դու տեղյակ չես:

Պրոֆեսորը Գոհարին ասաց, որ իրեն չի կանչել հանդիմանելու համար, և ժպտալով ավելացրեց, որ ուզում է նրան հայտնել մի բան, որին նա տեղյակ չէ:

Փոխի՛ր ուղղակի խոսքի շարադասությունը երկու ձևով և կետադրի՛ր։ (2 մ.) Սպարապետը ասաց. «Սմբա՛տ, դու պետք է ներողություն խնդրես ինձնից քո անվայելուչ արարքի համար»։
Անուղղակի խոսքի փոխակերպման ո՞ր տարբերակն է ճիշտ։ (0,5 մ.)

Կարենը քեզ ասաց, թե դու չէիր կարող արդյոք քո խնդիրները ընտանիքիդ անդամների հետ լուծել, հետո ավելացրեց, թե քո ամեն մի քայլի մասին արդյոք պետք է ամենքն իմանային։

— Դու չէի՞ր կարող քո խնդիրները ընտանիքիդ անդամների հետ լուծել, — ասաց Կարենը քեզ, հետո ավելացրեց, թե քո ամեն մի քայլի մասին պետք է ամենքն իմանայի՞ն:
— Դու չէի՞ր կարող քո խնդիրները ընտանիքիդ անդամների հետ լուծել, — ասաց Կարենը քեզ, հետո ավելացրեց, — ամեն մի քայլիս մասին ամենքը պետք է իմանայի՞ն:
Կարենը քեզ ասաց, հետո ավելացրեց. — Դու չէի՞ր կարող քո խնդիրները ընտանիքիդ անդամների հետ լուծել, ամեն մի քայլիդ մասին ամենքը պետք է իմանայի՞ն:
— Դու չէի՞ր կարող քո խնդիրները ընտանիքիդ անդամների հետ լուծել, — ասաց Կարենը քեզ, հետո ավելացրեց, — ամեն մի քայլիդ մասին ամենքը պետք է իմանայի՞ն:
Որոշիր՝ նախադասությունը պարզ է, թե բարդ: (1 մ.)
Դրսում քամին դադարեց, սկսեց ձյուն տեղալ: բարդ
Սրթսրթալով տեղավորվեցինք մի փոքր անձավում: պարզ
Երեխաները ծառից խոշոր, բայց խակ սալոր էին քաղել: պարզ
Շրջակայքում փայտ չկար, որ խարույկ վառեինք: բարդ
Մինչև լույս կդիմանանք ու մեր որսը լուսաբացին կշարունակենք:պարզ
Աստծո հրամանով սարերն իրար են մոտեցել, լիճը հասցրել են մինչև երկինք և ազատել վիշապից: պարզ
Երեխաների ճիշտ դաստիարակությունն ամեն ընտանիքի առաջնային խնդիրն է: պարզ
Անտառը դատարկվում է, ու ծառերը չորանում են: բարդ

Հոլովի՛ր քաղաք, սենյակ, ծառուղի, թերակղզի բառերը։ (1 մ.)

Ուղղական քաղաք սենյակ, ծառուղի, թերակղզի

Սեռական քաղաքի սենյակի ծառուղու, թերակղզու

Տրական քաղաքին սենյակին ծառուղուն, թերակղզուն
Հայցական քաղաքը սենյակը ծառուղին, թերակղզին

Բացառական քաղաքից, սենյակից ծառուղուց, թերակղզուց

Գործիական քաղաքով, սենյակով ծառուղով, թերակղզով

Ներգոյական քաղաքում, սենյակում ծառուղում, թերակղզում

Յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրի՛ր՝ որ հոլովմանն է պատկանում։ (1 մ.)

Ոզնի-ու

Կատու-ի

Ջրավաճառ-ի

Համակարգիչ-ի

Վարդ-ի

Հույս-ի

Կին-ոջ

Սեր-ո

Աստված-ո

Երեկո-յի

Ցերեկ-վա

Մարդ-ու

Ձի-ու

Օր-վա

Կեսօր-վա

Կրակ-ի

Մայր-ո

Գարուն-ան

Դասընկեր-ոջ

Քույր-ոջ

Ուղիղ և հակադարձ կախումներ2

April 27, 2026 Aren ՛;;;Ապրիլ

Ուղիղ և հակադարձ կախումներ

Ուղիղ կախման դեպքում կազմում ենք հարաբերություն

a/b=c/x

x=bc/a

Հակադարձ կախման դեպքում կազմում ենք արտադրյալ

ab=cx

x=ab/c

Առաջադրանքներ

1․ 3 կգ խնձորն արժե 1200 դրամ։ Որքա՞ն պետք է վճարել 7 կգ խնձորի համար

1200:3=400 400×7=2800

5 մետր կտորից կարելի է կարել 2 զգեստ։ Քանի՞ մետր կտոր կպահանջվի 8 այդպիսի զգեստ կարելու համար։
5:2=2,5 2,5×8=20
Հեծանվորդը 2 ժամում անցնում է 24 կմ։ Քանի՞ կիլոմետր կանցնի նա 5 ժամում, եթե շարժվի նույն արագությամբ։
24:2=12 12×5=60
200 գրամ շաքարավազով կարելի է պատրաստել 10 բլիթ։ Որքա՞ն շաքարավազ է անհրաժեշտ 25 բլիթ պատրաստելու համար։

200:10=20 20×25=500

Քարտեզի վրա 2 սմ-ին համապատասխանում է 50 կմ իրական հեռավորություն։ Որքա՞ն է իրական հեռավորությունը երկու քաղաքների միջև, եթե քարտեզի վրա դրանց հեռավորությունը 6 սմ է։

50:2=25 25×6=150

Բանվորը 4 օր աշխատելու համար ստացավ 32,000 դրամ։ Որքա՞ն կստանա նա 10 օր աշխատելու դեպքում։
32,000:4=8,000 8,000×10=80,000
15 m^2 մակերեսը ներկելու համար ծախսվում է 3 կգ ներկ։ Որքա՞ն ներկ կծախսվի 40 m^2 մակերեսը ներկելու համար։
15:3=5 5×40=200
Տպագրական մեքենան 5 րոպեում տպում է 150 էջ։ Քանի՞ էջ կտպի մեքենան կես ժամում (30 րոպեում)։

150:5=3 3×30=90

Հակադարձ համեմատական կախում

4 բանվորը պատը կարող են կառուցել 15 օրում։ Քանի՞ օրում կկառուցեն նույն պատը 6 բանվորը։ 4×15=60 60:6=10
Մեքենան 80 կմ/ժ արագությամբ քաղաքից քաղաք հասնում է 3 ժամում։ Քանի՞ ժամում կհասնի նա, եթե արագությունը դարձնի 60 կմ/ժ։

80×3=240 240:60=4

Ունեցած կերը 20 հավին բավականացնում է 30 օր։ Քանի՞ օր կբավականացնի նույնքան կերը 25 հավին։

20×30=600 600:25=24

Որոշակի գումարով կարելի է գնել 12 տետր, որոնցից յուրաքանչյուրն արժե 150 դրամ։ Քանի՞ տետր կարելի է գնել նույն գումարով, եթե մեկ տետրի գինը լինի 200 դրամ։

12×150=1800 1800:200=9

3 խողովակը ավազանը լցնում են 8 ժամում։ Քանի՞ ժամում կլցնեն ավազանը 4 այդպիսի խողովակները։

3×8=24 24:4=6

Հեծանվորդը 12 կմ/ժ արագությամբ ճանապարհն անցավ 40 րոպեում։ Քանի՞ րոպեում նա կանցնի նույն ճանապարհը, եթե ընթանա 15 կմ/ժ արագությամբ։
12×40=480 480:15=32
Դասագրքերը դարակների վրա տեղավորելիս, եթե ամեն դարակում դնենք 20 գիրք, կզբաղեցվի 6 դարակ։ Քանի՞ դարակ կզբաղեցվի, եթե ամեն դարակում դնենք 30 գիրք։20×6=120 120:30=4

Crazy PaellaChapter 1 – Getting Ready

April 27, 2026April 30, 2026 Aren PPKK Ապրիլ

‘Daniel, I’m here!’ Julia calls. She is at the front door of the house.
‘What is it, Julia?’ I reply.
‘We’re going to Spain today! You remembered, right?’
‘Of course I did. I’m packing!’ I call.
My name is Daniel. I’m 24 years old. Julia is my sister. She is 23. We’re
both at university. We share a house in London. Our parents are Arthur and
Sarah Bell.
Julia and I are getting ready for a trip. We’re going to Barcelona, Spain.
We’re both earning degrees in Spanish. We already know a lot of the
language, but we want to learn more. We’re going to be exchange students
this term.
I’m tall, about սsix feet. I have longish brown hair. My eyes are green and
I have a wide mouth. I have a strong build. My legs are strong due to hours
on the tennis courts. I’m a very good basketball player as well.
My sister Julia also has brown hair. Her hair is longer than mine. She
doesn’t have green eyes. She has brown eyes like my dad. I have the same
colour eyes as my mum.
My parents both work. My dad is an electrician. He works for a major
electric company. My mum is a writer. She also owns a company. It sells
science fiction books.
My parents are really great. They always help us to reach our goals. They
both speak Spanish well. They often speak to us in Spanish. It helps Julia
and I practise. They really encouraged us to become exchange students. We
are leaving for Spain today.
My dad comes in my room. He looks at me in surprise. Why? Because
I’m not dressed. ‘Daniel! Why aren’t you dressed?’ Dad asks.
‘Dressed? I just got up. I had a shower five minutes ago. I’m not even
dry yet!’
‘Come on! We don’t have much time. I want to take you to the airport.
But I have to go to work, too.’
‘Don’t worry, Dad. I’m getting dressed now.’
‘Where’s your sister?’
‘She’s in her room.’
My dad goes into my sister’s room. He wants to talk to her. He enters and
Julia looks at him. ‘Oh, hi, Dad. Do you need something?’ asks Julia.
‘Yes. Your brother’s getting dressed. Here.’ My dad gives Julia a wad of
cash. ‘I want you to both have this.’
Julia is surprised. ‘Dad! There’s a lot of money here!’ she says.
‘Your mother and I have saved this money. We want to pay for part of
your trip to Spain.’
‘Thanks, Dad!’ says my sister. ‘It will be very useful. I’m going to tell
Daniel!’
Julia turns to leave. She almost runs into me. She and Dad didn’t notice
that I was coming in. My dad sees me. ‘Oh, Daniel, you’re here!’ he says.
‘And you’re dressed! Great!’
My dad points to the money. ‘That money is for the two of you. It’s to
help with the trip.’
‘Thanks, Dad. It’ll be really helpful,’ I reply.
Julia smiles.
‘Now we must get ready,’ Dad says. ‘We have to leave for the airport!
Come on!’
Shortly after we eat, we leave the house. We head for the airport in
Mum’s car. Julia is very nervous.
‘Julia,’ Mum says, ‘are you all right?’
‘I’m really nervous,’ Julia answers․

Vocabulary

exchange student a student studying in another area or country
electrician someone whose job is to put in or repair electrical equipment
science fiction stories that take place in an imagined future or in other parts
of the universe
shower a piece of bathroom equipment that produces a flow of water that
you stand under to wash yourself
airport a place where passengers get on and off aircraft
wad of cash a pile of paper money
head for (slang) go to
nervous worried or frightened
check in (for a flight) to tell the people at an airport that you have arrived
relaxed feeling calm, comfortable and not worried
hug to put your arms around someone and hold them
take off when an aeroplane leaves the ground and goes up into the air

exchange students-փոխանակման ուսանողներ
electrician-էլեկտրիկ
science fiction-գիտաֆանտաստիկա
shower-ցնցուղ
airport-օդանավակայան
cash-կանխիկ
wad of-մի փունջ
head for-գնալ դեպի
nervous-նյարդային
checking in-գրանցում
relaxed-հանգիստ
hug-գրկախառնություն
takes off-թռիչք

Daniel and Julia live in:
a. the same house in London
b. different houses in London
c. the same house in Barcelona
d. different houses in Barcelona

2) Daniel and Julia’s parents:
a. speak Spanish but don’t practice with their children
b. speak Spanish and practice with their children
c. don’t speak Spanish
d. don’t live in London

3) Daniel and Julia’s father gives them a gift for a trip. What is it?
a. a car
b. a ride to the airport
c. a science fiction book
d. money

4) During the ride to the airport, Julia feels:
a. many of Daniel’s friends
b. many business people
c. few people
d. many children

Ֆոտոսինթեզ

April 27, 2026 Aren All, HGA Ապրիլ

Ֆոտոսինթեզը մի կարևոր գործընթաց է, որի ժամանակ բույսերը արևի լույսի օգնությամբ «պատրաստում են» իրենց սնունդը։

Ասես բույսերն ունեն իրենց «խոհանոցը», որտեղ եփում են ուտելիք՝ օգտագործելով արևի լույսը, ջուր և օդից վերցրած գազ՝ ածխաթթու գազը (CO₂)։

Ֆոտոսինթեզը՝ քայլ առ քայլ

1. Բույսը վերցնում է ջուր հողից՝ իր արմատների միջոցով։

2. Տերևները հավաքում են արևի լույսը։ Դրա համար նրանք ունեն մի նյութ՝ քլորոֆիլ, որը տերևներին տալիս է կանաչ գույն։

3. Տերևները նաև շնչում են ածխաթթու գազը (CO₂)։

4. Բույսը օգտագործում է արևի լույսը որպես «էլեկտրականություն», որպեսզի ջուրը և CO₂-ը միանան իրար և ստեղծի շաքար (սնունդ)։

5. Այդ գործընթացի արդյունքում բույսը նաև արտազատում է թթվածին (O₂), որը մեզ՝ մարդկանց և կենդանիներին, պետք է շնչելու համար։

Ահա բանաձևը (պարզեցված)

Ջուր + Ածխաթթու գազ + Արևի լույս → Շաքար + Թթվածին։

Պատկերացրու, որ արևոտ օր է։ Դու մի այգում ես, որտեղ կան ծառեր ու ծաղիկներ։

Ծառի արմատները վերցնում են ջուրը հողից։

Տերևները «որսում» են արևի լույսը։

Տերևները նաև վերցնում են օդից ածխաթթու գազ։

Բույսը սկսում է «աշխատել»՝ պատրաստելով իր սնունդը։

Ի վերջո, այդ բույսը արտադրում է թթվածին, որը դու շնչում ես։

Այս ամենը տեղի է ունենում ամեն օր՝ միլիոնավոր բույսերի մեջ։

Ինչո՞ւ է ֆոտոսինթեզը կարևոր.

Բույսերն առանց ֆոտոսինթեզի չեն կարող գոյատևել։

Մարդիկ և կենդանիները ֆոտոսինթեզի շնորհիվ ունեն թթվածին։

Ֆոտոսինթեզի շնորհիվ գոյություն ունի սննդային շղթան։

Գործնական աշխատանք.

Անհրաժեշտ նյութեր`

1.Թարմ կանաչ տերև (լավ է՝ խիտ կանաչ ծառից կամ ծաղկից)

2.Մի թափանցիկ բաժակ կամ բանկա

3.Ջուր

3.Արևկող պատուհան կամ լամպ

Ընթացքը`

1. Լցրու բաժակի մեջ ջուր։

2. Տերևը դրեք ջրի մեջ այնպես, որ ամբողջությամբ խորտակված լինի (կարող ես մի փոքր քար դնել վրան՝ ծանրացնելու համար)։

3. Դիր բաժակը արևոտ տեղում կամ շատ պայծառ լույսի տակ։

4. Սպասիր մոտ 1 ժամ։

Ի՞նչ կնկատես.

Եթե ուշադիր նայես տերևին, կտեսնես փոքր պղպջակներ։ Այդ պղպջակները թթվածինն են, որը դուրս է գալիս ֆոտոսինթեզի արդյունքում։

Սա ապացուցում է, որ տերևը իրականում ֆոտոսինթեզ է կատարում, և թթվածին է արտադրում։

Իսկ ի՞նչ է քլորոֆիլը.

Քլորոֆիլը կանաչ գույնի նյութ է, որը կա բույսերի տերևների և ցողունների մեջ։

Այն է, ինչի շնորհիվ տերևները կանաչ են երևում։

Ինչու՞ է քլորոֆիլը կարևոր.

Քլորոֆիլը բույսերին օգնում է կլանել արևի լույսը։ Իսկ առանց արևի լույսի ֆոտոսինթեզ չի կարող լինել։

Այն գործում է ինչպես արևային վահանակ.
երբ արևի լույսը ընկնում է տերևների վրա, քլորոֆիլը «բռնում է» այդ լույսը և օգնում է բույսին պատրաստել սնունդ։

Առաջադրանքներ`

Ի՞նչ գործընթաց է ֆոտոսինթեզը։
Ֆոտոսինթեզը գործընթաց է, որի ժամանակ բույսերը արևի լույսի օգնությամբ պատրաստում են իրենց սնունդը։
Որ նյութերի օգնությամբ են բույսերը պատրաստում իրենց սնունդը։
Ջուր, ածխաթթու գազ և արևի լույս։
Ինչպես են բույսերը ստանում ջուրը։
Բույսերը ջուրը ստանում են հողից՝ իրենց արմատների միջոցով։
Ի՞նչ նյութ է գտնվում տերևներում, որը տալիս է նրանց կանաչ գույն։
Քլորոֆիլը։
Ի՞նչ գազ են տերևները վերցնում օդից։
Ածխաթթու գազ:
Որպես ինչ է ծառայում արևի լույսը ֆոտոսինթեզի ժամանակ։
Արևի լույսը ծառայում է որպես էներգիայի աղբյուր։
Ինչ է ստացվում ջրի և CO₂-ի միացումից արևի լույսի ազդեցությամբ։
Ստացվում է շաքար:
Ո՞ր գազն է արտազատվում ֆոտոսինթեզի արդյունքում։
Թթվածին:
Ինչու՞ է այդ գազը կարևոր մարդկանց և կենդանիների համար։
Քանի որ այն անհրաժեշտ է շնչելու համար։
Առանց ֆոտոսինթեզի ի՞նչ չէր կարող գոյություն ունենալ։
Սննդային շղթան և կենդանի օրգանիզմների մեծ մասը չէին կարող գոյություն ունենալ։
Ի՞նչ դեր ունի քլորոֆիլը ֆոտոսինթեզի ընթացքում։
Քլորոֆիլը կլանում է արևի լույսը և օգնում է իրականացնել ֆոտոսինթեզը։
Ինչպես է քլորոֆիլը նման արևային վահանակի։
Այն «բռնում» է արևի լույսը և վերածում է այն էներգիայի, որը բույսը օգտագործում է սնունդ պատրաստելու համար։
Ինչու՞ են տերևները կանաչ։
Քանի որ դրանք պարունակում են քլորոֆիլ, որը տալիս է կանաչ գույն։

Խորխե Բուկայ «Սիրել բաց աչքերով»

April 26, 2026April 28, 2026 Aren ggf Ապրիլ

Ես մի հեքիաթ գիտեմ, որն ուզում եմ քեզ նվիրել:

Լինում է, չի լինում, մի փոքրիկ գյուղում մի մարդ է լինում: Նա ջրավաճառ է լինում: Այդ ժամանակներում ջուրը ծորակից չէր հոսում. այն հանում էին կամ ջրհորների խորքից, կամ էլ վերցնում էին խորը գետից: Նա, ով չէր ուզում ինքնուրույն ջուր որոնել, ստիպված էր այն առնել ջրավաճառի կավե մեծ կուժերից: Նրանք շրջում էին գյուղից գյուղ՝ հետները տանելով անգին հեղուկը:

Մի անգամ, առավոտյան կուժերից մեկը ճաք տվեց, ու ջուրը սկսեց կաթել ամբողջ ճանապարհին: Երբ ջրավաճառը հասավ գյուղ, գնորդներն ամեն անգամվա պես տասը մետաղադրամով առան աջ կուժի միջի ամբողջ ջուրը, և միայն հինգ մետաղադրամ տվեցին այն կուժի ջրին, որը լիքն էր կիսով չափ:

Նոր կուժ առնելը շատ թանկ կնստեր ջրավաճառի վրա, այդ պատճառով նա որոշեց ճանապարհն անցնել արագ՝ վնասի չափը նվազեցնելու համար:

Երկու տարի շարունակ տղամարդը ջուր էր տանում գյուղ և ստանում իր տասնհինգ մետաղադրամը:

Մի անգամ նա գիշերն արթնացավ կամացուկ ձայնից:

— Է՛յ…է՜յ:

— Ո՞վ կա այստեղ,-հարցրեց տղամարդը:

— Ես եմ:

Ձայնը գալիս էր ճաքած կուժից:

— Ինչո՞ւ դու ինձ արթնացրիր այս ժամին:

— Ինձ թվում է՝ եթե ես քեզ հետ խոսեի օրը ցերեկով, վախը քեզ կխանգարեր ինձ հետ խոսել…Իսկ ինձ հարկավոր է, որ դու ինձ լսես:

— Ի՞նչ ես ուզում:

-Ես ուզում եմ քեզնից ներողություն խնդրել: Ճաքը, որից ջուրը հոսում է, առաջացել է ոչ իմ մեղքով: Բայց ես գիտեմ, թե այն որքան է քեզ վշտացրել: Ամեն օր, երբ դու հոգնած հասնում ես գյուղ և իմ բերածի դիմաց ստանում ես ուղիղ կես գին, քիչ է մնում ես պայթեմ արցունքներից: Ես գիտեմ, որ դու կարող ես ինձ նոր կուժով փոխարինել կամ էլ շպրտել, բայց, մեկ է, դու ինձ չես շպրտում: Դրա համար ես ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել և մեկ անգամ ևս ներողություն խնդրել քեզանից:

— Զավեշտ է, որ դու ինձնից ներողություն ես խնդրում,- քրթմնջաց ջրավաճառը: Առավոտ շուտ մենք երկուսով զբոսանքի կգնանք: Ես ուզում եմ քեզ մի բան ցույց տալ:

Ջրավաճառը նորից ընկղմվեց քնի մեջ մինչև լուսաբաց: Երբ հորիզոնին երևաց արևը, նա վերցրեց ճաքած անոթն ու ուղղվեց դեպի գետը:

-Նայի՛ր,-ասաց նա հասնելով մի տեղի, որտեղից երևում էր ամբողջ քաղաքը: Ի՞նչ ես դու տեսնում:

— Քաղաք,-պատասխանեց անոթը:

— Էլ ի՞նչ ես տեսնում,- հարցրեց տղամարդը:

— Չգիտեմ…: Ճանապարհ,-կասկածելով ասաց կուժը:

—Ճի՛շտ է: Իսկ հիմա նայիր արահետին: Ի՞նչ ես տեսնում:

— Ես տեսնում եմ չոր հող և քարեր՝ ճանապարհի աջ կողմում ու ծաղիկների շարք՝ ձախ կողմի վրա,- ոչ այնքան վստահ ասաց կուժը՝ չհասկանալով, թե ինչ է իրենից ուզում իր տերը:

— Տարիներ շարունակ ես անցել եմ այս ձանձրալի, անուրախ ճանապարհով, ջուր եմ տարել գյուղ և երկու կուժի ջրի դիմաց ստացել նույն մետաղադրամները… Բայց մի անգամ ես նկատեցի, որ քեզ վրա ճաք է առաջացել, և ջուրը քչանում է: Քեզ նոր կուժով փոխարինել ես չէի կարող, բայց իմ գլխում ուրիշ գաղափար ծնվեց. ես գնեցի գույնզգույն ծաղիկների սերմեր և ցանեցի դրանք ճանապարհի երկու կողմերում: Ամեն անգամ, երբ ես անցնում էի այդ ճանապարհով, քեզնից հոսող ջուրը ոռոգում էր արահետի ձախ կողմը: Այդպես առաջացավ այս գեղեցկությունը:

Ջրավաճառը դադար տվեց, նայեց իր հավատարիմ կուժին ու հարցրեց. «Եվ դո՞ւ ես ինձնից ներողություն խնդրում: Միթե՞ նշանակություն ունեն այն մի քանի ավել մետաղադրամները, երբ քո շնորհիվ, քո ճաքի շնորհիվ իմ ճանապարհը զարդարում են այս վառվռուն ծաղիկները՝ ուրախություն պարգևելով իմ աչքերին: Այդ ե՛ս պետք է քեզ շնորհակալություն հայտնեմ քո սքանչելի ճաքի համար:

Ես հուսով եմ, ավելի շուտ՝ համոզված եմ, որ դու հասկացար, թե ինչու եմ քեզ նվիրում այս հեքիաթը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչո՞ւ էր կուժը ներողություն խնդրում ջրավաճառից։ Կուժը ներողություն էր խնդրում ջրավաճառից, որովհետև նա ճաքել էր, բայց ջրավաճառը չէր փոխում նրան։
Ինչպե՞ս էր ջրավաճառը վերաբերվում կուժի «թերությանը»: Ջրավաճառը օգտվում էր այդ թերությունից, որպեսզի ջրեր ծաղիկները։
Մարդկային ո՞ր հատկանիշներն են խորհրդանշում երկու կուժերը:
Բարություն և ազնվություն։
Ի՞նչ կարևոր դաս քաղեցիր ստեղծագործությունից:
Ամենակարևոր դասն այն է, որ մեր թերությունները կարող են դառնալ մեր առավելությունները։
Բացատրի՛ր՝ ինչո՞ւ է հեղինակը ընտրել «Սիրել բաց աչքերով» վերնագիրը։
«Բաց աչքերով սիրելը» նշանակում է տեսնել դիմացինի բոլոր թերությունները, ճաքերն ու պակասությունները, բայց միևնույն է՝ սիրել ու գնահատել նրան։
Դու ի՞նչ վերնագիր կընտրեիր ստեղծագործության համար:
«Գեղեցկություն՝ թերության մեջ»։
Ի՞նչ բնութագրական հատկանիշներ ունեն ջրավաճառն ու կուժը:
Ջրավաճառ. Իմաստուն, համբերատար, լավատես, հոգատար և հեռատես։
Կուժ. Հավատարիմ, խղճով, ինքնաքննադատ, բայց միևնույն ժամանակ՝ ակամա բարերար։
Կարո՞ղ ես բերել օրինակներ կյանքից, երբ որևէ ձախողում կամ թերություն հանգեցրել է գեղեցիկ արդյունքի:
Մգեցված բառերը կազմության առումով ի՞նչ ընդհանրություն ունեն: Նմանատիպ մի քանի բառ էլ դու փորձիր գտնել:
Բացատրի՛ր զավեշտ, ընկղմվել, արահետ, ոռոգել բառերի իմաստները:

Զավեշտ – ծիծաղելի
Ընկղմվել – սուզվել
Արահետ – նեղ ճանապարհ
Ոռոգել – հողը ջրել

Արեն Տեր-Ստեփանյան բլոգ

«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր, Հյուսիսային դպրոց