1.Գտնել X  թվային արժեքը:

                X/6  = 50/60
x=6×50:60=5

2. Կարտոֆիլի 3 կգ -ի համար վճարեցին 600 դրամ:Որքա՞ն կվճարեն նույն  կարտոֆիլի 27կգ-ի համար։
600:3=200 200×27=5400

3.Գտնել  արտահայտության    արժեքը.

        ( 3 : 4 + 4 : 3 )•4=25/12

4.180խոր. մ  ծավալով  ավազանը  խողովակից  հավասարաչափ  հոսող  ջրով  լցվում  է  9  ժամում:  Ինչքա՞ն   ժամանակում  ջրով  կլցվի  լողավազանը,  եթե   նրա   ծավալը   540խոր.մ  է: 180:9=20 20×540=10800

5. 3կգ ապրանքի համար  վճարել են  20520  դրամ:  Որքա՞ն  է  պետք վճարել նույն տեսակի  1կգ  ապրանքի  համար: 20520:3=6840

6. 200կգ  զանգված  ունեցող  բամբակի  սերմից  ստացվեց  40կգ  յուղ: Որքա՞ն  յուղ  կստացվի  բամբակի  100կգ  սերմից: 200:100=2 40:2=20

7. 80  թիվը   բաժանեք  3 : 5  հարաբերությամբ:
80:8=10
3×10=30
5×10=50

8. 120  թիվը   բաժանեք  1: 3 : 8  հարաբերությամբ:
1+3+8=12
120:12=12
3×10=30
8×10=80

9.Գտիր նշված թվի տոկոսը

600-ի 30%-ը=600:100×30=180

1200-ի 45%-ը=1200:100×45=5409

2500-ի 50%-ը=2500:100×50=1250

10.Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է`3 սմ-ի:
5000×3=15000:100=150

11.Գրի՛ առեք համեմատությունը.

1. 63-ը հարաբերում է 49-ին այնպես, ինչպես 45-ը հարաբերում է 35-ին
   63:49=45:35
2. 2/7 -ը հարաբերում է 5-ին այնպես, ինչպես 4-ը հարաբերում է 70-ին:
   (2/7:5=4/70)
   (2/35=2/35)

Մի թագավոր երազ տեսավ, որ անձրևի փոխարեն երկնքից աղվես էր տեղում։ Նա հրաման արձակեց.

— Ով երազս բացատրի, հազար դահեկան կտամ նրան: Մի աղքատ մարդ լսելով գնում, ասում է.

— Եթե երեք օր ինձ ժամանակ տաս, կմեկնեմ երազդ:

Եվ նա, գնալով անապատ, շրջում էր այնտեղ ու մտածում։ Մի վիշապ, տեսնելով տարակուսած մարդուն, ասաց.

— Ինձ ի՞նչ կտաս, եթե թագավորի երազը հայտնեմ քեզ:

Նա պատասխանում է.

— Ինչ որ խոստացավ թագավորը, կեսը քեզ կտամ։

Ասում է.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակն է, այսուհետև մարդիկ նենգավոր և խաբեբա կլինեն աղվեսի նման։

Եվ մարդը գնալով թագավորին ասաց։ Բացատրությունը դուր եկավ նրան, որովհետև իսկապես մարդիկ նման էին աղվեսի։ Թագավորը տվեց նրան խոստացած դահեկանները։ Եվ մարդը խաբեց վիշապին ու չվերադարձավ նրա մոտ։
Ժամանակ անց մի ուրիշ երազ տեսավ թագավորը, որ անձրևի փոխարեն երկնքից ոչխար էր տեղում։ Հրամայեց կանչել այն մարդուն, որ, ինչպես առաջին անգամ, մեկնի երազը։ Նա թագավորից նույն բանն է խնդրում, բայց իբրև ապերախտ՝ ամաչում է գնալ վիշապի մոտ։ Եվ, այնուամենայնիվ, գնալով պաղատագին ասաց.

— Մեղա՜ քեզ, հայտնիր երկրորդ երազի միտքը, և քեզ կտամ առաջին ու երկրորդ պարտքս։

Վիշապը, առանց մարդու պարտազանցությունը հիշելու, ասաց.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակ է գալու, և եկել է արդեն, որ մարդիկ ոչխարի նման պարզամիտ պիտի լինեն։

Եվ գնալով մարդը մեկնեց երազը։ Այս մեկնությունը ևս հավանելով՝ թագավորը դարձյալ տվեց նրան հազար դահեկան։ Վերցնելով դրամը՝ մարդը տարավ, հանձնեց վիշապին։

Դրանից հետո՝ թագավորը մի ուրիշ երազ ևս տեսավ, որ անձրևի փոխարեն երկնքից սուսեր էր տեղում։ Հրամայեց նորից կանչել այն մարդուն, որպեսզի դա ևս մեկնի։ Եվ մարդը խնդրելով նույն ժամանակը, գնում է վիշապի մոտ, որն անմիջապես, իբրև բարեկամի, մեկնում է երազը, ասելով.

— Գնա և հայտնի՛ր, թե ժամանակն է, որ մարդիկ դառնան բռնավորներ ու սուսերավորներ։

Եվ սովորելով այդ, մարդը մտածեց, «Ինչո՞ւ այժմ թողնեմ վիշապին հազար դահեկանը և կամ ինչո՞ւ մյուս հինգ հարյուրը ևս բերեմ, ավելի լավ է՝ խփեմ վիշապին ու սատկեցնեմ»։ Եվ ջանաց խփել վիշապին, բայց այդ նրան չհաջողվեց՝ վիշապը խույս տվեց նրանից։ Եվ մարդը զղջալով մտածում է. «Չարիք գործեցի, մյուս անգամ, երբ հարկ լինի, էլ ինչպե՞ս կգամ սրա մոտ»։

Տեսնելով, որ մարդը փոշմանել է, վիշապն ասաց նրան.

— Ո՜վ մարդ, դու մի´ տրտմիր, քանզի անձիդ թելադրանքով ոչինչ չես արել, այլ արել ես ժամանակի բերումով։ Խաբելդ կեղծավորների ժամանակ եղավ, զղջալդ ու հազար դահեկան տալդ՝ միամիտների, իսկ ինձ խփելդ՝ բռնավորների ժամանակ։

Առաջադրանքներ

1) Ընթերցել առակը և պատմել:

2) Բնութագրել վիշապին ու մարդուն:
Վիշապը շատ իմաստուն էր, իսկ մարդը շատ ագահ։

3) Գոշի առակի վիշապին համեմատել այլ ստեղծագործություններում ձեզ հանդիպած վիշապների հետ: Իմ կարդացախ վիշապով առակներից այս առակն ամենալավն է։

4) Բառարանների օգնությամբ գտնել ընդգծված բառերի հոմանիշները:
դահեկան-գումար
կմեկնեմ-այցելել
տարակուսած– կասկածել
նենգավոր-կատարված
ապերախտ-անշնորհակալ
պաղատագին-Խնդրելու աստիճան
պարտազանցությունը-թախանձագին
պարզամիտ-անկեծ
բռնավորներ-դավաճան
սուսերավորներ-սուսերամարտիկներ

Շփման ուժ է առաջանում, երբ հպվող մարմինները տեղաշարժվում են միմյանց նկատմամբ: Շփման ուժի առաջացման գլխավոր պատճառը մարմինների մակերևույթների խորդուբորդությունն է:
Բնության մեջ, տեխնիկայում և կենցաղում շփումն ունի մեծ նշանակություն: Այն կարող է լինել օգտակար և վնասակար:

Եթե փորձենք շարժել սեղանին դրված գիրքը, ազդելով նրա վրա հորիզոնական ուժով, կնկատենք, որ այն սկսում է շարժվել, երբ այդ ուժը հասնում է որոշակի արժեքի: Դա նշանակում է, որ մարմնի վրա այդ ընթացքում ազդում է մեկ այլ ուժ, որը հակառակ է ուղղված կիրառված ուժին և համակշռում է այն: Այն ուղղված է մարմնի հնարավոր շարժման ուղղությամբ: Այդ ուժը գրքի և սեղանի միջև առաջացած դադարի շփման ուժն է: Այդ ուժին մենք հանդիպում ենք, երբ փորձում ենք տեղից շարժել ծանր պահարանը:

Մարմինների հպվող մակերևույթների միջև առաջացող և միմյանց նկատմամբ նրանց շարժումը խոչընդոտող ուժը կոչվում է դադարի շփման ուժ:

Երբ ազդող ուժը դառնում է դադարի շփման ուժի առավելագույն արժեքից փոքր-ինչ մեծ, մարմինը շարժվում է, և դադարի շփման ուժի փոխարեն ի հայտ է գալիս սահքի շփման ուժը:

Երբ մարմինը գլորվում է մեկ այլ մարմնի մակերևույթի վրայով, այդ դեպքում առաջացող դիմադրության ուժը կոչվում է գլորման շփման ուժ:

Այն շփման ուժը, որն առաջանում է մակերևույթի և դրա վրա գլորվող անիվի, գլանի կամ գնդի միջև, կոչվում է գլորման շփման ուժ:
Եթե շփումը չլիներ, ո՛չ մարդիկ, ո՛չ կենդանիները, ո՛չ էլ փոխադրամիջոցները չէին կարողանա շարժվել գետնի վրայով (տե՛ս նկարը)։ Բեռնափոխադրիչի ժապավենի վրա դրված բեռները ոչ թե վեր կբարձրանային, այլ կսահեին ցած: Այս դեպքերում, երբ շփումն օգնում է գործին, աշխատում են մեծացնել այն:

Օրինակ՝

Մերկասառույցի ժամանակ կոշիկի ներբանի և սառույցի միջև շփումը մեծացնելու համար սառույցի վրա ավազ են լցնում, ճանապարհի առավել վտանգավոր հատվածներում ավտոմեքենայի անվադողերին հատուկ շղթաներ են հագցնում և այլն:

Շփման շնորհիվ է, որ արգելակելիս մեքենաները կանգ են առնում, որ առարկաները կարողանում ենք բռնել ձեռքում և այլն:

Շփումը կարող է նաև մեծ վնասներ հասցնել:

Օրինակ՝

Շփման պատճառով տարբեր մեխանիզմների շարժվող մասերը տաքանում և մաշվում են։ Շփման այս և այլ վնասակար հետևանքները մեղմելու նպատակով հպվող մակերևույթները պատում են որևէ քսուքով կամ յուղով:

Այս դեպքում միմյանց հետ շփվում են ոչ թե դետալների մակերևույթները, այլ նրանց միջև առկա յուղի շերտերը:

Շփումը փոքրացնում են նաև տարբեր առանցքակալներ օգտագործելով, որոնց միջոցով սահքի շփումը փոխարինվում է գլորման շփումով (տե՛ս նկարը): 

Լրացուցիչ՝ Շփման ուժեր:

Հարցեր՝
1. Շփման ի՞նչ տեսակներ գիտեք:
Դադարի, սահքի, գլորման, շփման ուժեր։

2. Ի՞նչ դեր է կատարում շփումը բնության մեջ, տեխնիկայում և կենցաղում:
Շփումը շատ կարևոր դեր ունի ինչպես բնության մեջ, այնպես էլ տեխնիկայում և կենցաղում։ Այն համընդհանուր ֆիզիկական երևույթ է, որը ծագում է մարմինների մակերեսների փոխազդեցության արդյունքում։
Բնության մեջ շփումը նպաստում է բնական գործընթացների ճիշտ ընթացքին, օգնում է կենդանիներին շարժվել (օրինակ՝ սողունները շարժվում են շփման հաշվին), թռչուններն ու միջատները կարողանում են նստել մակերեսների վրա՝ շփման շնորհիվ։
Տեխնիկայում օգնում է ուժը փոխանցել շարժական մասերի միջև (օրինակ՝ մեքենայի անիվը պետք է շփում ունենա ճանապարհի հետ)։ Ապահովում է արգելակման համակարգերի աշխատանքը։
Կենցաղում շփումը անհրաժեշտ է մեր առօրյա կյանքի շատ գործողությունների համար։ Օբյեկտները հնարավոր է բռնել, շարժել կամ դնել իրենց տեղում։ Քայլելիս ոտքը չի սահում գետնին, որովհետև կա շփում։ Կահույքն իր տեղում մնում է շփման շնորհիվ։

3. Բնագիտական մի փորձ կատարիր:

Խոսքը կազմվում է նախադասություններից ու բառերից, իսկ բառերը՝ հնչյուններից: Հայերեն բառերը սովորաբար մեկից ավելի հնչյուններից են կազմված: Հայերենում շատ քիչ բառեր կան, որոնք մեկ հնչյունից են բաղկացած, օրինակ՝ ու, է: Հետևաբար, բառն ամենից առաջ հնչյուն է կամ հնչյունախումբ:

Հնչյունների ամեն պատահական խումբ չի կարող բառ կոչվել, ուրեմն կարող ենք ասել, որ այն հնչյունը կամ հնչյունախումբն է բառ, որն իմաստ է արտահայտում: Առանց իմաստի բառ չկա:

Բանավոր խոսքում բառերը առանձին՝ որոշակի շեշտով են արտասանվում, իսկ գրավոր խոսքի մեջ՝ առանձին գրվում, այսինքն՝ առանձին գործածություն ունեն: Ահա թե ինչու երգչուհի բառի ուհի-ն, որ իգական սեռի իմաստ է արտահայտում, բառ չէ (այն առանձին գործոծություն չունի):

Այսպիսով՝ բառը հնչյուն է կամ հնչյունախումբ, որն իմաստ է արտահայտում, ունի շեշտ և առանձին գործածություն:

1) Գրի՛ր քսան բառ, որոնք հաճախ ես օգտագործում խոսքում։ Դասավորի՛ր դրանք այբբենական կարգով։
Այսօր, Բարև, Գերազանց, Դասարան, Երիտասարդ, Զվարթ, Էկրան, Ընկեր, Թուղթ, ժխտել, Իրավիճակ, Լուսին, Խրոխտ, Ծանր, Կարևոր, Հուզվել, Ձախ, Ղեկ, Ճանապարհ, Մայրիկ

1. Повторить Именительный падеж.
2. Выполнить упражнения.
3. Прочитать главы 1-6 рассказа В.К. Железникова «Младшпя сестра» («Русский без границ», часть 1, стр. 54-56).
4. Именительный падеж отвечает на вопросы кто? что?».

Примеры:

• Кто? — мальчик, учитель, кошка.
• Что? — стол, книга, окно.

«Слово в именительном падеже — это то слово, которое называет предмет или лицо само по себе, без действия. Это начальная форма существительного».
Можно сказать так:

«Когда мы просто называем предмет или отвечаем на вопрос “кто это?” или “что это?”, мы употребляем именительный падеж».

 «Именительный падеж нужен, чтобы назвать предмет: кто это? что это? Это мальчик, это собака, это стол.»

2. Упражнение 1. Прочитай предложения. Подчеркни слова в именительном падеже.

Солнце светит ярко. Деревья качаются на ветру. Ученик решил задачу. Мама купила хлеб. Собака громко лает.

Упражнение 2. Продолжи предложения, используя слово в именительном падеже.
В саду растёт …На улице стоит … В классе работает … У доски отвечает … В небе летит …

Упражнение 3. К каждому слову подбери вопрос, который задаётся в именительном падеже (кто? что?).

Пример: Учитель — кто?

Слова: девочка, книга, воробей, машина, солнце, стол, медведь, хирург, море, кот, водитель, здание, сооружение, служащий, продавец, лестница.

Упражнение 4. Определи подлежащее в предложении (оно всегда в именительном падеже).

Строители достроили здание. На окне сидит кошка. Ласточки прилетели в деревню. Звёзды ярко сияют. По дороге шёл странник.

Упражнение 5. Составь 3 предложения, где подлежащее будет выражено:

• существительным (например: Дерево стоит у дороги.),
• местоимением (например: Она читает книгу.),
• числительным (например: Трое играли в мяч.).

Упражнение 6. Слова перепутаны по падежам. Исправь ошибки.

На дереве сидела у кошки.

В школу пришёл у мальчика.

По телевизору шла к интересной передаче.

1.Որքա՞ն է 1000-ի 100 %-ը։
1000:100x100=1000
2. Զամբյուղում կա 300 խնձոր։ Գտե՛ք խնձորների քանակի 20 %-ը։ 300:100x20=60

3. Մի գյուղացին իր այգուց հավաքել է 1500 կգ խաղող, իսկ մյուսը՝ 30 %-ով պակաս։ Ընդամենը քանի՞ կիլոգրամ խաղող են հավաքել երկու գյուղացիները։1500:100x30=450 1500-1450=1050KG 1500+1150=2550

 4. Մի տակառում կա 500 լ խաղողի հյութ, իսկ մյուսում՝ 10 %-ով ավելի։ Քանի՞ լիտր խաղողի հյութ կա երկրորդ տակառում։
500:100X10=50
500+50=550

5. Ո՞րն է ավելի շատ՝ 900-ի 15 %-ը, թե՞ 800-ի 20 %-ը։ 800 քսան տոկոսը ավելի շատ է։
900:100x15=135
800:100x20=160

6. Զբոսաշրջիկն անցել է ճանապարհի 1/4-ը։ Ճանապարհի քանի՞ տոկոսն է նա անցել։75
100:4=25
100-25=7


7.Ո՞րն է ավելի քիչ՝ 150-ի 80 %-ը, թե՞ 100-ի 120 %-ը։ Նրանք հավասար են։
150:100x80=120
100:100x120=120

8.Գրքում կա 400 էջ։ Նրա էջերի 54 %-ը քանի՞ անգամ է շատ նրա էջերի 18 %-ից։ 3
400:100x54=216
400:100x18=72
216:72=3

9․Խանութում 5 արկղ նարինջ կար։ Օրվա առաջին կեսին վաճառելու համար յուրաքանչյուր արկղից հանեցին 4 կգ նարինջ, օրվա երկրորդ կեսին՝ ևս 3 կգ։ Դրանից հետո բոլոր արկղերում մնաց այնքան նարինջ, ինչքան հանել էին։ Օրվա սկզբում ընդամենը ինչքա՞ն նարինջ կար արկղերում։
5x4=20kg
5x3=15kg
20+15=35kg
35x2=70kg

10.. 15 սմ կողմով քառակուսի հախճասալիկները փոխարինում են նորերով, որոնց կողմի երկարությունը 20 սմ է։ Քանի՞ նոր հախճասալիկ է պետք 80 հների փոխարեն։
20×20=400
15×15=225sm²
18000:400=45

11.Մեքենան ճանապարհի վերջնակետին է հասել 2 օրում։ Առաջին օրն այն անցել է 450 կմ, երկրորդ օրը՝ առաջին օրն անցածի 4/3 -ը։ Յուրաքանչյուր 100 կմ ճանապարհն անցնելու համար մեքենան ծախսել է 11 լ բենզին։ Քանի՞ լիտր բենզին է անհրաժեշտ եղել ամբողջ ճանապարհն անցնելու համար։
450:4/3=600km
600+450=1050l
1050:100xll=10,5