Դասարանական առաջադրանքներ

1․  Կարդա՛ և մեկնաբանի՛ր, թե ինչ են ցույց տալիս հետևյալ գրառումները․

Խնձորի 1/4մասը, ձմորուկի կեսը, տարվա 1/10մասը, շրջանի 1/8մասը

2․ Պատկերներից յուրաքանչյուրի նշված մասն արտահայտի՛ր թվերով։ 

3․ Արտահայտի՛ր․

1սմ-ը մետրով – 1սմ=1/100մ

1մ-ը 100սմ է, ուստի 1սմ-ը կկազմի 1մ-ի 1100 մասը՝ 1սմ=1100մ 

1դմ-ը մետրով – 1դմ=1/10մ

1մ-ը կիլոմետրով – 1մ=1/1000կմ

1մմ-ը սանտիմետրով – 1մմ=1/10սմ

1կգ-ը տոննայով – 1կգ=1/1000տ

4․ Պարզի՛ր՝ ինչի է հավասար նշված մասը, և գրիր՛ հավասարության տեսքով։

Մեկ հարյուրերորդ ցենտները  1/100ց=1կգ

Մեկ հազարերորդ տոննա – 1/1000տ=1կգ

Մեկ հազարերորդ լիտր – 1/1000լ=1մլ

Մեկ հազարերորդ կիլոգրամ – 1/1000կգ=1գ

Մեկ հազարերորդ կիլոմետր – 1/1000կմ=1մ

Մեկ հարյուրերորդ կիլոգրամ – 1/100կգ=10գ

Մեկ հարյուրերորդ մետր – 1/100մ=1սմ

Մեկ հարյուրերորդ դեցիմետր – 1/100դմ=1մմ

Մեկ հարյուրերորդ դար – 1/100դ=1տարի

Տնային առաջադրանքներ

1․ Պատկերներից յուրաքանչյուրի նշված մասն արտահայտի՛ր թվերով։ 

1/4, 1/8, 1/6

2․ Արտահայտի՛ր․

1ց-ը տոննայով – 1/10

1կգ-ը ցենտներով – 1/100

1գ-ը կիլոգրամով – 1/1000

1ժ-ը օրով – 1/24

1ր-ն ժամանակով – 1/60 

1վ-ը րոպեով – 1/60

1տարին դարով – 1/100

3․ Պարզի՛ր՝ ինչի է հավասար նշված մասը, և գրիր՛ հավասարության տեսքով։

Մեկ տասներորդ մետր – 1/10մ=10սմ=100մմ

Մեկ տասներորդ սանտիմետր – 1/10սմ=1մմ

Մեկ տասներորդ դեցիմետր – 1/10դ=1սմ=10մմ

Մեկ քսանչորսերորդ օր – 1/24մասը=1ժ

Մեկ տասներկուերորդ տարի – 1/12տարի=1ամիս

Մեկ յոթերորդ շաբաթ – 1/7շաբաթ=1օր

Մեկ վաթսուներորդ ժամ – 1/60ժամ=1ր

Մեկ տասներորդ տոննա – 1/10տ=1ց

Մի ան□ամ առավոտյան Ջելսոմինոն գնաց իրենց պարտեզն ու տեսավ՝  բոլոր տանձերը հասել են: Տանձերը, ախր, միշտ այդպես են. ոչ ոքի ոչինչ չեն ասում, բայց իրենց համար հասնում են, և մի գեղեցիկ օր էլ տեսնում ես՝արդեն հասել են, ու եկել է քաղելու ժամանակը:

«Ափսոս, որ սանդուղք չեմ վերցրել հետս,- մտածեց Ջելսոմինոն: — Արի գնամ, տանից սանդուղք բերեմ ու մի հատ էլ երկար ձող՝ վերևի ճյուղերից տանձը թափ տալու համար»:

Բայց այդ պահին  նրա գլխում մի ուրիշ միտք ծագեց, ավելի ճիշտ՝ մի փոքր քմահաճույք. «Իսկ եթե օգտվեմ իմ ձայնի՞ց»:

Եվ, այսպես որոշելով, նա կանգնեց ծառի տակ ու ոչ կատակ, ոչ լուրջ ճչաց.

-Է՜յ, տանձեր, հապա մի ցած թափվեք:

«Թը՛փ-թը՛փ-թը՛փ»,- պատասխանեցին տանձերը՝ անձրևի նման ցած թափվելով:

Ջելսոմինոն մոտեցավ մյուս ծառին և նույն բանը կրկնեց: Ամեն անգամ, երբ նա գոռում էր՝ «թափվե՛ք», տանձերը ճյուղերից այնպես էին պոկվում, կարծես հենց դրան էին սպասում:

Ջելսոմինոն շատ ուրախ էր դրա համար:

«Այսպես ես ահագին ուժ կխնայեմ,- խորհում էր նա,- ափսոս, որ առաջ չէի մտածել այս մասին»:

Մինչ Ջելսոմինոն շրջում էր իր պարտեզում ու այդ ձևով հավաքում տանձերը, հարևան արտում քաղհան անող մի գյուղացի տեսավ նրան: Նա տրորեց աչքերը, քիթը կսմթեց և, եր□ համոզվեց, որ տեսածը երազ չէ, վազեց կնոջ մոտ.

-Գնա, մի տես ̀ ինչ է կատարվում,- դողալով ասաց նա կնոջը,- ես համոզված եմ, որ Ջելսոմինոն չար վհուկ է:

-Ի՜նչ ես ասում. նա բարի, սուր□ ոգի է:

Մինչ այդ ամուսինները բավական խաղաղ էին  ապրել, բայց այստեղ նրանք կպան իրար: Հանկարծ ամուսնու գլխում մի միտք ծագեց.<<Արի հարևաններին կանչենք: Թող նրանք էլ նայեն Ջելսոմինոյին, տեսնենք ̀ ի՞նչ կասեն>>:

Հարևաններին կանչելու միտքը դուր եկավ կնոջը: Նա դեմ չէր մի ավելոր□ անգամ շաղակրատելու հնարավորություն ստանալուն, դրա համար էլ մի ակնթարթում անհետացավ:

Դեռ արևը մայր չէր մտել, երբ ամբողջ շրջակայքն իմացավ պատահածի մասին: Բնակիչները բաժանվել էին երկու մասի: Մի մասը պնդում էր, թե Ջելսոմինոն բարի ոգի է, իսկ մյուսներն ապացուցում էին, թե նա չար կախարդ է:

1. Տեքստի 4  բառերում  տառի փոխարեն  վանդակ  է  դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը ̀  լարացնելով բաց թողած տառերը: Անգամ, երբ, սուրբ, ավելորդ,
   
2. Ստեղծագործությունից դո՛ւրս գրիր չորս բարդ բառ,  բաժանի՛ր բաղադրիչների:
   Քմահաճույք-քիմք+ա+հաճ+ույք
   Քաղհան-Քաղել+հանել
   Ակնթարթ-ակն+թարթ
   Շրջակայք-շուրջ+ա+կայք
3. Տեքստից դո’ւրս  գրիր տրված բառերի հոմանիշները.

ա/ աստիճան-սանդուղք

բ/ սիրուն-գեղեցիկ

գ/ բղավել-ճչալ

դ/ դաշտ —արտ,

4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.

ա/ քաղհան – բարդ

բ/ չար – պարզ

գ/ երազ  – ածանցավոր

դ/տանձ — պարզ

5. Տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերից ո՞րն է գործածված եզակի թվով.

ա/հարևան
բ/ ճյուղ

գ/ ծառ

դ/ամուսին

6. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված:

ա/ պարտեզ – գոյական

բ/ տանձ – գոյական

գ/ գեղեցիկ -գոյական

դ/  միտք – գոյական

7. Դո՛ւրս գրիր Ջելսոմինոյին բնութագրող արտահայտություններ:
Բարի ոգի,
չար վհուկ,

8. Ո՞րն էր Ջելսոմինոյի հիմնական նպատակը.

ա/ ահագին ուժ խնայելը

բ/ բարձր ձայն ունենալը

գ/ ճյուղերից տանձեր թափելը

դ / սանդուղք բերելը

9. Ի՞նչ միտք ծագեց Ջելսոմինոյի մտքում:

Որ իր ձայնով կարող էր ճյուղերը թափ տալ։

10. Ինչո՞ւ հարևաններին կանչելու միտքը դուր եկավ գյուղացու կնոջը:

Կինը համաձայնվեց ավելորդ ագամ շաղակրատի։

(часть 2)

Торжественно подъезжают всадники к мельнице и останавливаются около нее.

Снимают с мельника тулуп, одевают в царские одежды, сажают на лихого коня. В окружении знатных людей, со всадниками впереди и позади, торжественно привозят его в царский дворец. А мельник никогда в жизни не видел царских палат.

Смутился, разинул рот, то озирается по сторонам, то рассматривает свою одежду в испуге и удивлении.

— Сестрица-лиса, что это он всё оглядывается по сторонам? – спрашивает царь. — Будто и дома никогда не видел, и одежды никогда не носил!

— Нет, не в том дело, — отвечает лиса. — Все это он рассматривает да сравнивает со своим богатством. “Куда тебе, царю, до меня!” — думает.

Садятся за стол. Подают разные блюда. Мельник не знает, за что взяться и как есть.

— Почему он не ест, сестрица-лиса? — снова спрашивает царь.

— Все думает о том, как его ограбили. Ты и представить себе не можешь, о государь, сколько добра унесли! А позор-то какой! До еды ли ему теперь? — отвечает лиса и вздыхает.

— Ничего, не горюй, дорогой зять, на свете всякое бывает, — утешает царь.

— Сейчас свадьба. Давай веселиться, пировать.

И пируют, едят, пьют, играют, танцуют. Семь дней, семь ночей справляют свадьбу. А лиса становится кумой.

После свадьбы царь дает своей дочке богатое приданое и торжественно провожает ее вместе с царем Чахчахом.

— Погодите, я отправлюсь вперед, все приготовлю, а вы поезжайте следом за мной, — говорит кума-лиса и пускается бегом.

Бежит, видит — в поле пасется большое стадо.

— Чье это стадо?

Говорят:

— Шах-Мара.

— Ой, не вздумайте еще кому-нибудь назвать имя Шах-Мара! Царь на него сердит — идет вслед за мной с большим войском. Кто произнесёт его имя, тому царь прикажет голову отрубить. Если спросят, чье стадо, скажите — царя Чахчаха, а не то беда вам!

Бежит, видит — на склонах гор пасутся большие стада овец.

— Это чьи?

— Шах-Мара.

Лиса и этим пастухам сказала слово в слово то же самое.

Бежит, видит — обширные нивы, жнецы на них жнут.

— Чьи это нивы?

— Шах-Мара.

Жнецам наказывает она то же самое..

Бежит, видит — бескрайные луга.

— Чьи это?

— Шах-Мара.

Косарям говорит то же самое.

Прибегает к дворцу Шах-Мара.

— Шах-Мар, эй, Шах-Мар, — кричит лиса издали, — да будет цел твой дом!

Сидишь себе и не ведаешь ни о чем. Царь разгневался, идет с большим войском.

Хочет тебя убить и разрушить твои владения, а все, что у тебя есть, забрать себе. Когда-то я съела у тебя курочку и с тех пор добром тебя поминаю.

Прибежала предупредить. Поторапливайся, спасай свою голову, пока не поздно!

— Что мне делать? Куда деваться? — спрашивает в ужасе Шах-Мар и видит — вдали и вправду пыль облаком поднялась — царь едет.

— Скорее садись на коня и скачи, да не оглядывайся. И не появляйся большев этих краях!

Шах-Мар садится на своего лучшего коня и бежит из той страны.

А тем временем подъезжает свадебная процессия, с зурной, с барабанным боем, с песнями, со стрельбой, в сопровождении войска.

В золоченой карете едет царь Чахчах с женой. А впереди и позади — бесчисленные всадники.

Доехали до поля. Видят, пасется большое стадо.

— Чье это стадо? — спрашивают всадники.

— Царя Чахчаха, — отвечают пастухи.

Едут дальше. Подъезжают к горам. Видят — стада белых овец пасутся на горных склонах.

— Чьи это? — спрашивают всадники.

— Царя Чахчаха, — отвечают пастухи.

Едут дальше. Подъезжают к обширным нивам:

— Чьи это нивы?

— Царя Чахчаха.

Доезжают до лугов:

— Чьи это?

— Царя Чахчаха.

Все в изумлении, и сам Чахчах от удивления слова вымолвить не может.

Так едут они за лисой и доезжают до дворца Шах-Мара. А кума-лиса там уже хозяйничает, распоряжается и принимает гостей.

Снова начинают пировать. И здесь пируют семь дней и семь ночей, а потом гости возвращаются по домам.

Царь Чахчах, его жена и кума-лиса остаются жить во дворце Шах-Мара.

А Шах-Мар так испугался царя, что и по сей день, говорят, спасается бегством.

2. Раскрыть скобки. Поставить слова-предметы в правильную форму.

Солнце спряталось за (тучей). В (долине) пар белеет тонкий.  У (труса) и от тени дрожат колени. Рядом с (шалашом) стояли огненные клёны и золотые берёзки. Азбука – к (мудрости) ступенька. Шёл лесничий из сторожки по глухой лесной (дорожке). У (дяди) Серёжи золотые руки. По (дороге) зимней, скучной тройка борзая бежит. Сидит девица в (темнице), а коса на (улицe).  Мир освещается (солнцем), а человек (знанием).

3. Вставить пропущенные буквы.

Гнездо

Мальчики шли из школы . За кустом они нашли гнездо. Дети стали наблюдать. В гнездо. был птенчик. Птенец был голоден. Он просил есть. К птенце спешит мать. Большая птица накормила птенчика мошками. Малыш наелся и умолк.